მეცნიერების ფუნდამენტი კაცობრიობისთვის კეთილდღეობის მოტანაა, ამიტომაცაა რომ საზოგადოება არასოდეს სწყალობს მეცნიერებას და ყოველდღიურ ცხოვრებაში მაქსიმუმ იმით თუ შემოიფარგლება, ხანდახან აღმოხდეს თითოოროლა ჩვენებურს „ხედაამ, სად წავიდა ტეხნიკაა?“. სათაურიდან გამომდინარე მიხვდებოდით, რომ კვლავ მცხეთა-თბილისის მარშრუტკებზე უნდა ვწერო. უკვე მრავალი წელია ამ პრობლემაზე ვწერ და მრავალი წელია ამ პრობლემაზე საუბრობს მცხეთის მოსახლეობა და ამ ბოლო არჩევნების წინ, მცხეთის ხელისუფლებაც. თუმცა ჩემი საქმე პოლიტიკა არაა და არ ვაპირებ იქ ჩარევას.

      რატომ დავიწყე მეცნიერებაზე საუბრით?

      იმიტომ, რომ არის ერთი ასეთი მეცნიერება - სტატისტიკა. ეს უკანასკნელი კი არა ემოციებით („უხ ეგ უსვინდისოები“, „გაუმაძღრები“), არამედ რიცხვებით ზომავს ყველაფერს და ახლა, მეც რიცხვებით ვაპირებ გავზომო მცხეთა-თბილისის სამარშრუტო ტაქსების პრობლემა.

      რამდენიმე თვის წინ დაინიშნა ყვითელი სამარშრუტო ტაქსები ახალი მიმართულებით - ნარეკვავი ► დიდუბე ► დინამო ► სპორტის სასახლე. არ მოვყვები იმ დეტალებს და სულმდაბლობას, ტრადიციული, ძველი მარშრუტის მძღოლები როგორ იქცეოდნენ იმ პერიოდში. თავიდანვე ვიცოდი, რომ ეს იდეა არ იმუშავებდა და ასეც მოხდა. თავდაჯერების მიუხედავად - ეს მარშრუტი არ გაუქმდებაო - მაინც გაუქმდა! (ტრადიციული მარშრუტი, რომელიც იმ პერიოდში დინამომდე გადავიდა, მერე დინამომდე ოღონდ 17:00 საათამდე, მერე დინამომდე ოღონდ 14:00 საათამდე და ერთ კვირაში მკვახედ მომიგეს - არა, დინამოზე აღარ!) ცხადია, აქ მცხეთელების დაბალი საზოგადოებრივი თვითშეგნების ბრალიც არის, მაგრამ ყვითელ მარშრუტკებსაც ბევრი რამ დაეწუნებოდათ - უპირველესყოვლისა არასტაბილურობა (ზუსტად არასოდეს იცოდი რა დროს მოვიდოდა ან თუ მოვიდოდა საერთოდ, ასევე უაზრო იყო განრიგში ჩასმული - ყოველ ნახევარ საათში ერთხელ, რაც სრულიად ზედმეტი იყო). ასე თუ ისე, ის „ხაზი“ გაუქმდა და ყველაფერი ჩვეულ, ძველებურ რიტმს დაუბრუნდა - უალტერნატივობას რაც მოჰყვება ხოლმე 20 კაციან მარშრუტკაში 37 კაცი და კიდევ უკმაყოფილო მძღოლი.

      მოდით, მოვიშველიოთ სტატისტიკა, ცოტა გონება გავხსნათ და იქნებ ისეთი მეთოდი მოვიფიქროთ, ახალი ხაზიც დაინიშნოს, ძველიც არ დაზარალდეს და რაც მთავარია, მოსახლეობა იყოს კმაყოფილი.

      პირველ რიგში საჭიროა დავთვალოთ ხარჯები.

      ხარჯების დათვლისას, ყველა ვინც ერკვევა სამარშრუტო ტაქსებში, დამეთანხმება, რომ მძღოლებისთვის ხელსაყრელი ფასები მაქვს ჩამოწერილი. მცხეთა-თბილისს მეტწილად მერსედესის მარკის თანამედროვე მარშრუტკები ემსახურება, ამიტომ ერთ-ერთი ასეთი მარშრუტკის მძღოლს დავეკითხე და მერე ცოტ-ცოტა ყველაფერს ფასი მოვუმატე.

ე.ი.

პირველი ცხრილი, როგორც საზომი საშუალება:

ამ მონაცემების მიხედვით დავთვალოთ 1 მარშრუტის ღირებულება.

      როგორც ვხედავთ, მცხეთა-თბილისის მარშრუტკებს, დიდუბემდე ჩასასვლელად ან უკან ჩამოსასვლელად ესაჭიროებათ 5 ლარი, ხოლო წარმოდგენილი მარშრუტით სპორტის სასახლემდე მისასწვლელად 6 ლარი. მანძილები გაზომილია Google Map-ის გამოყენებით და აქაც ცოტა წამატებულია მძოღლების სასიკეთოდ.

      ტრადიციული მარშრუტები უკვე მრავალი წელია ემსახურებიან მცხეთას, მათ კარგად ჩამოყალიბებული საკუთარი განრიგი აქვთ და მძღოლების რაოდენობაც მხოლოდ მათ იციან მგონი, ნებისმიერ შემთხვევაში, მიჩვეულის გადაჩვევას არ გირჩევთ. ამიტომ მოდით დავთვალოთ და ვისაუბროთ ახალი მარშრუტის შექმნაზე, რომელიც ივლის სპორტის სასახლემდე.

      მნიშვნელოვანია, რომ ახალი „ხაზის“ მარშრუტკებმა ცოტა დიდი შუალედებით იარონ, რათა არ დააზარალონ ტრადიციული ხაზის მძღოლები, მაგალითად მხოლოდ საათში ერთხელ. თუკი მარშრუტკა ივლის ამ განრიგით:

      ისინი შეასრულებენ დღეში 30 რეისს. ამიტომ თითეული დღის ხარჯი იქნება 30 x 6, ანუ 180 ლარი. ხოლო, თუ თვეების მიხედვით გადავამრავლებთ, ეს იქნება 180 x 31 ანუ 5580 ლარი. გამომთვლელმა პროგრამამ, თვეების მიხედვით, დახარჯული თანხა ასე დათვალა:

      როგორც აღინიშნა, აქ შედის ზეთის და საბურავების ფასიც.

      თუ გვეყოლება 4 მარშრუტკა, ადვილად შეენაცვლებიან ერთმანეთს და რეისიდან რეისამდე 1 საათიც ექნებათ დასასვენებლად. დავუნიშნოთ მძღოლებს ხელფასი ხელზე ასაღები 700 ლარის ოდენობით, ანუ 875 ლარი. სულ გამოგვივა 5580 + 4x875 = 9080 ლარი ყოველთვიურად.

(!) ცხადია, ხელფასის შემცირებასა და მოლაპარაკებებზე საუბარი შეიძლება. ასევე, არაა სავალდებულო ახალი მარშრუტკები შემოვიყვანოთ, არსებული მარშრუტის მძღოლებთანაც შეიძლება მოლაპარაკებები ამ თემაზე, რომ დაამატონ რეისი სპეციალურად სპორტის სასახლესთვის (მგზავრების ფეხზე დგომის გარეშე!)

      მცხეთის მოსახლეობას, ვისაც სურს, რომ მხოლოდ ამ მარშრუტით უფასოდ იმგზავროს, შევთავაზოთ სპეციალური ბარათები, რომლის აღების ღირებულება იქნება ერთჯერადად 3 ლარი, ხოლო ყოველთვიური გადასახადი 1 ლარი, რომელიც მცხეთის ბიუჯეტში წავა. მცხეთის 1 მოსახლეზე მხოლოდ 1 ბარათი გაიცემა. ბარათს წარუდგენენ მძღოლს (ან დაადებენ აპარატს) და ისე ჩავლენ მარშრუტკიდან, რომ თანხას არ გადაიხდიან. ხოლო, ტურისტები ან მცხეთის სტუმრები, ჩვეულებრივ მგზავრობის საფასურს, 1 ლარს გადაიხდიან (ეს თანხაც დარჩება მძღოლს).

თანხები ხელფასიანად:

      ე.ი. თვეში სულ რაღაც 9100 ლარად შესაძლებელია ამ პრობლემის მოგვარება, ისე რომ მცხეთის მოსახლეობა დარჩეს ბედნიერი და მარშრუტკებმაც იმუშაონ. ასევე, არ დაზარალდნენ ტრადიციული ხაზის მარშრუტკები - თუ დარჩებიან თავიანთ 15 წუთიანი შუალედის გრაფიკზე მათ ყოველთვის ეყოლებათ თავიანთი მგზავრები, რადგან 1 საათიანი შუალედი ძალიან დიდია.

      ახლა, კითხვაზე - „კი მაგრამ სად ვიშოვოთ ყოველთვიურად 9100 ლარი?“ პასუხი ნამდვილად არ მაქვს, იქნებ რომელიმე სამსახურში, „აიპისა“ თუ „სიპში“ თუ როგორც ეძახიან, დასაქმებულებს და მათ ბიუჯეტს ჩახედოთ?