კვლევის მეთოდები განათლებაში
თავი 2
ნაწილი III

      უმეტესწილად, ინდივიდის "პირად ცხოვრებაში ჩაურევლობის უფლება", ჩვეულებრივ, ეწინააღმდეგება საზოგადოების "უფლებას, იცოდეს" (Pring 1984) და ეს შემდეგნაირად არის განსაზღვრული ადამიანების კვლევის შეფასების? ინსტიტუციური კომიტეტის ეთიკურ პრინციპებში:

ის ვრცელდება ყველა ინფორმაციაზე, რომელიც უკავშირდება პიროვნების ფიზიკურ და ფსიქოლოგიურ მდგომარეობას, პირად გარემოებებსა და სოციალურ ურთიერთობებს, რომლებიც უკვე არ არის ცნობილი საზოგადოებისთვის. ის ინდივიდსა თუ კოლექტივს ანიჭებს თავისუფლებას, თავად გადაწყვიტონ, როდის, სად, რა ვითარებაში და რა ხარისხით გაამჟღავნონ ან დაფარონ თავიანთი პიროვნული დამოკიდებულებები, მოსაზრებები, ჩვევები, თავისებურებები, ეჭვები და შიშები.
(Social Sciences and Humanities Research Council of Canada 1981)

      აქედან გამომდინარე, კვლევის კონტექსტში შეიძლება იოლად დაირღვეს "უფლება პირადულზე" კვლევის მსვლელობისას, ან უარყოფილ იქნას მას შემდეგ, რაც კვლევა დასრულდება. მონაწილე ნებისმიერ შემთხვევაში მოწყვლადია.

      დაინერი და კრენდელი პირადულობას სამი სხვადასხვა კუთხით განიხილავენ (1978). ესენია მიწოდებული ინფორმაციის სენსიტიურობა, გარემო, რომელსაც აკვირდებიან და ინფორმაციის გავრცელება. ინფორმაციის სენსიტიურობა ეხება იმას, თუ რამდენად პირადი ან პოტენციური საფრთხის შემცველია მკვლევრისთვის მიწოდებული ინფორმაცია. ზოგიერთი სახის ინფორმაცია მეტად პირადულია, ვიდრე _ სხვა და შეიძლება მეტი საფრთხის შემცველი იყოს. ამერიკის ფსიქოლოგიური ასოციაციის ანგარიშის (1973) მიხედვით, ეს შეიძლება იყოს, მაგალითად, "რელიგიური პრიორიტეტები, სექსუალური პრაქტიკები, შემოსავალი, რასობრივი ცრურწმენები. ისეთი პიროვნული თვისებები, როგორიცაა ინტელექტი, პატიოსნება და გამბედაობა უფრო მეტად სენსიტიურია, ვიდრე სახელი, წოდება და სერიული ნომერი. ამრიგად, რაც მეტად სენსიტიურია ინფორმაცია, მით მეტად დაცული უნდა იყოს მონაწილეთა პირადულობა.

      გარემო, რომელსაც აკვირდებიან, შეიძლება იცვლებოდეს ძალიან პირადიდან სრულიად საჯარომდე. სახლი, მაგალითად, ერთ-ერთ პირად გარემოდ ითვლება და ადამიანთა სახლებში მათი თანხმობის გარეშე შეჭრა კანონით არის აკრძალული. ინფორმაციის გავრცელება გულისხმობს პირადი ინფორმაციისა და კვლევის მონაწილის იდენტობის თანხვედრას. ფაქტობრივად, პირადი მონაცემები კანონით განისაზღვრება, როგორც მონაცემები, რომლებიც უნიკალურად განსაზღვრავს მათ მიმწოდებელ პიროვნებას. როდესაც ასეთი ინფორმაცია სახელებთან ერთად საჯარო ხდება, მაგალითად, მედიასაშუალებებით, პირადულობა სერიოზულად ილახება. რაც უფრო მეტია იმ ადამიანთა რაოდენობა, ვისთანაც შეიძლება მიაღწიოს ინფორმაციამ, მით მეტად უნდა ვიზრუნოთ პირადულობის დაცვაზე (იხ. Diener and Crandall 1978).

      როგორც უფლებათა უმრავლესობის შემთხვევაში ხდება, პირადულობა შეიძლება ნებაყოფლობით დათმოს ადამიანმა. კვლევის მონაწილეებმა შეიძლება არჩიონ პირადულობის უფლებაზე უარის თქმა იმიტომ, რომ მკვლევრისთვის ხელმისაწვდომი გახადონ სენსიტიური თემები ან გარემოებები, ანდა კვლევის ანგარიშში მათი სახელების მოხსენიებაზე განაცხადონ თანხმობა. ეს უკანასკნელი ის შემთხვევაა, როცა საჭიროა ინფორმირებული თანხმობის მიღება.

      ზოგადად რომ ვთქვათ, თუ მკვლევარი აპირებს ინდივიდების პირადი ცხოვრების ასპექტებისა თუ ურთიერთობების კვლევას, მან თავისი განზრახვა ნათლად, გასაგები ფორმით უნდა წარუდგინოს და ინფორმირებული თანხმობა უნდა მიიღოს მათგან, ვისაც უნდა დააკვირდეს, ან ვისი პირადი სივრცეც უნდა იკვლიოს. მონაწილეთა დაცვის სხვა მეთოდებია ანონიმურობა და კონფიდენციალობა, რომლებსაც ქვემოთ განვიხილავთ.

      პირადულობა უფრო მეტია, ვიდრე, უბრალოდ, კონფიდენციალობა (ქვემოთ განხილული). უფლება პირადულობაზე ნიშნავს იმას, რომ პიროვნებას უფლება აქვს არ მიიღოს კვლევაში მონაწილეობა, არ უპასუხოს კითხვებს, არ მისცეს ინტერვიუ, არ შეუშვას სხვა საკუთარ სახლში, არ უპასუხოს სატელეფონო ზარებსა თუ ელექტრონულ კორესპონდენციას და განმარტოებულად განახორციელოს პირადული ქცევა დაკვირვების შიშის გარეშე. ეს არის როგორც "-დან", ისე _"-თვის" თავისუფლება. ეს საკითხი ხშირად დგება პირად ცხოვრებაში შეჭრის ჟურნალისტიკაში. ამრიგად, მკვლევრები შეიძლება ვალდებულნი იყვნენ, რომ მონაწილეებს მიაწოდონ ინფორმაცია, რომ მათ აქვთ უარის თქმის უფლება კვლევაში ან მის ნაწილში მონაწილეობაზე, აიღონ კვლევის ჩატარების ნებართვა, შეამცირონ კვლევაში მონაწილეობისთვის საჭირო დრო და დაკვირვებისას საჯარო ქცევით შემოიფარგლონ.


* შინაარსის რედაქტორის შენიშვნა: ტერმინი "privacy" პირად ცხოვრებაში ჩურევლობას ნიშნავს, მაგრამ, სტილისტური მოსაზრებების გამო, მის სინონიმად ვიყენებთ ტერმინს "პირადულობა"

[1] შინაარსის რედაქტორის შენიშვნა: ჟურნალისტიკის ახალი სახეობა გაჩნდა, რომლის ყველაზე ცნობილი მაგალითია "პაპარაცები", როდესაც ჟურნალისტები ზედმეტად იჭრებიან ადამიანის პირად ცხოვრებაში.

ტეგები: Qwelly, კვლევა_განათლებაში, კვლევის_ეთიკა, კვლევის_მეთოდები, სოციოლოგია

ნახვა: 387

ბლოგ პოსტები

Gallium Market to Reach $860 million by 2033

გამოაქვეყნა Heden Brock_მ.
თარიღი: მარტი 9, 2026.
საათი: 10:00am 0 კომენტარი

According to our latest research, the Global Gallium market size was valued at $430 million in 2024 and is projected to reach $860 million by 2033, expanding at a robust CAGR of 8.1% during the forecast period from 2025 to 2033. One of the primary factors driving the growth of the gallium market globally is the surging demand for high-performance semiconductors and…

გაგრძელება

How Minidumperfactory Electric Garden Loader Manufacturer Adapts to Energy Trends

გამოაქვეყნა Minidumperfactory00_მ.
თარიღი: მარტი 2, 2026.
საათი: 6:30am 0 კომენტარი

Electric Garden Loader Manufacturerstrategies are increasingly centered on advanced battery systems as demand grows for efficient and low-emission landscaping equipment. Energy storage technology now plays a defining role in how electric compact loaders perform in real working conditions. Rather than focusing only on mechanical design, manufacturers are allocating more research and development resources toward improving runtime stability, charging flexibility, and long-term battery…

გაგრძელება

How Can A Ball Valve Factory Enhance Long Term System Comfort And Stability

გამოაქვეყნა Naishi Valve_მ.
თარიღი: თებერვალი 9, 2026.
საათი: 9:30am 0 კომენტარი

Choosing a reliable partner often begins with understanding how a  shapes ideas into practical solutions. Behind every smooth operation, there is a place where attention, patience, and process quietly work together. Valves may seem ordinary at first glance, yet their presence influences safety, rhythm, and continuity across countless working environments. What matters is not noise or bold claims, but how thoughtfully each piece is formed and how comfortably it fits into real…

გაგრძელება

The Final Barrier Between the World and Ruin

გამოაქვეყნა Karmasaylor_მ.
თარიღი: იანვარი 22, 2026.
საათი: 10:30am 0 კომენტარი

ARC Raiders Items takes place in a retro-futuristic science-fiction world where humanity has been pushed to the brink by an unrelenting mechanical force known as the ARC. These machines descend from orbit, tear apart settlements, and hunt anything that resembles human activity. The remnants of civilization have become scattered refugee camps, salvaged outposts, and improvised hideaways full of survivors doing whatever they can to scrape by. Against this overwhelming threat, a small…

გაგრძელება

Qwelly World

free counters