შუა საუკუნეების ადამიანების უმრავლესობა, წერს ავტორი, დროის უმეტესობას საკუთარი ფიზიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფას ანდომებდა. უსაფრთხოების უზრუნველყოფის პროცესი კი ამავე დროს საფრთხის მიმართ შიშის დაძლევის პროცესია. თუკი მართებულია ის დებულება, რომლის მიხედვითაც ტექნიკის ისტორია ყოველდღიური ფიზიკური უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ისტორიაა, მართებულია ის დებულებაც, რომ მთელი ტექნიკის ისტორია შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ყოველდღიური და საყოველთაო შიშის დაძლევის ისტორია.

შიშის დაძლევა კი „უბრალოდ“ დაძლევა არ არის. წარმოიდგინეთ თქვენი თავი,  წერს ავტორი, მუდმივი შიშის გარემოცვაში. მთელი თქვენი ემოციური პოტენციალი შიშზე იხარჯება და თქვენ კარგად ხართ მხოლოდ მაშინ, თუკი ისე მოაწყობთ თქვენს გარემოს, რომ რაღაც დროის განმავლობაში შიშს აღარ იგრძნობთ. შესაბამისად, ასკვნის ავტორი, ტექნიკის განვითარებით და ფიზიკური გარემოს უსაფრთხოების მიღწევით ემოციური პოტენციალი თავისუფლდება შიშისგან და სხვა ემოციები ხდება საყოველთაო.

   საუკუნეების განმავლობაში მხოლოდ შიში იყო საყოველთაო ემოცია, წერს აბოშაძე. სხვა ემოციები, როგორიცაა სიყვარული, მეგობრობა, სიძულვილი, ამაღლებულობა, სოლიდარობა მხოლოდ ერთეულების ხვედრი იყო მათი, ვისაც ყოველდღიური ფიზიკური უსაფრთხოება მეტ-ნაკლებად უზრუნველყოფილი ჰქონდა. ამიტომაცაა, რომ შუა საუკუნეების ხელოვნება ამ „სხვა“ ემოციების გამოხატვაა და სხვა არაფერი. მხოლოდ ახალ დროში, როდესაც ყოველდღიური შიშის გრძნობამ ნელ-ნელა სამედიცინო სფეროში გადაინაცვლა, ხოლო სხვა ემოციები საყოველთაოდ შესაძლებელი გახდა (ინდუსტრიულ ქვეყნებში მაინც, ამატებს ავტორი), ადამიანებს შორის ახალი ტიპის ურთიერთობას ჩაეყარა საფუძველი, რომელიც სხვადასხვა ემოციაზეა დამყარებული.
დღევანდელ ადამიანს უფრო მეტად შეუძლია შეიგრძნოს სამყარო, მეორე ადამიანი; უფრო მეტად შეუძლია ატაროს ემოციური ექსპერიმენტები. ეს ყველაფერი ტექნიკის განვითარებამ მოიტანა. თავისი მოსაზრებების დასადასტურებლად, შუა საუკუნეების საბჭოთა და „არასაბჭოთა“ მკვლევართა ნააზრევს შორის, აბოშაძეს მოჰყავს იოჰან ჰუიზინგას წიგნი „შუა საუკუნეების შემოდგომა“, რომელშიც ნაჩვენებია, რომ ბავშვების სიყვარული შესაძლებელი გახდა მედიცინის განვითარების შემდეგ, როდესაც ბავშვთა ლამის 100%-იანი სიკვდილიანობა შემცირდა.


   მაგრამ ასე დანახული ისტორია სულაც არ არისგზა ბედნიერებისა და სასუფევლისაკენ: ტექნიკის განვითარება შიშსაც უცვლის ბუნებას: შიში, რომელიც საკუთარ უსაფრთხოებასთანაა დაკავშირებული – ეპიდემიების, ატომური ომის, გლობალური დათბობის მიმართ – გლობალური ხდება. ტექნიკა ერთი მხრივ ყოველდღიურობას „წმენდს“ შიშისაგან და, მეორე მხრივ, შიშის გლობალიზაციას ახდენს.

   ავტორის აზრით, ვითარება რევერსული გახდა შუა საუკუნეებთან შედარებით: თუკი „იმ დროს“ ყოველდღიური შიში საკუთარი არსებობის შეწყვეტის მიმართ იყო საყოველთაო, ხოლო სიყვარული, მეგობრობა, სიძულვილი, სოლიდარობა – ერთეულების ხვედრი, დღეს შიში გლობალური საფრთხეების წინაშე ერთეულების ხვედრია, ხოლო უმრავლესობა გრძნობების და ემოციების მრავალფეროვნებაშია გახვეული ისე, რომ გლობალურ შიშებს ვერც ამჩნევს და არც სჯერა.

   თუმცა, ამბობს აბოშაძე, საინფორმაციო და განათლების სისტემები (რომლებიც ასევე უხვად იყენებენ და თავადაც წარმოადგენენ ტექნიკას) ყველაფერს აკეთებს იმისათვის, რომ გლობალური შიში კვლავ ლოკალურად და ყოველდღიურად, საყოველთაოდ აქციონ – მედია-საგანმანათლებლო საშუალებებით იმდენად ფართოდ შუქდება ეპიდემიები და ატომური ომის საფრთხე. ეს მეტაფორაა, მაგრამ როგორც ჩანს, შიში „იბრძვის“, რომ კვლავ საყოველთაო და ყოველდღიურ ემოციად იქცეს.
რას ნიშნავს ტექნიკის განვითარებით მოტანილი ემოციების რევერსია და უკურევერსია? ჩვენი არსებობის შიშზე დამყარებულობის გარდაუვალობას თუ პირიქით შიშის რაციონალიზაციის შესაძლებლობას, დავცალოთ ის ემოციურობისგან და ამით ჩვენი სამყარო გონებაზე დავაფუძნოთ? კითხულობს ავტორი.


   თუმცა, მას არ აქვს ამ კითხვაზე პასუხი. წიგნი ამ კითხვაზე შესაძლო პასუხების ანალიზით მთავრდება. ამ პასუხების განხილვას ახლა არ შევუდგებით. უბრალოდ დასამატებელია, რომ ჩვენს დროში ცხადი გახდა ფილოსოფოსების ნააზრევის გარდაუვალი კავშირი მათ სოციალურ და ემოციურ გარემოსთან. სრულიად შესაძლებელია, რომ საზოგადოების შიშზე დამყარების იდეა აბოშაძეს საკუთარმა გარემომ უკარნახა ცნობილია, რამდენად იყო გამჯდარი შიში საბჭოთა მოქალაქეებში და რამდენად უწყობდა ხელს საბჭოთა მთავრობა ამ შიშის ინსტიტუციონალიზაციას). მაგრამ, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ აბოშაძის დასკვნები არასწორია. ყოველ შემთხვევაში, ტექნიკის განვითარების კავშირი ემოციების რევერსულობასა და უკურევერსულობასთან, ასევე, შიშის დე-ემოციონალიზაციასა და რე-ემოციონალიზაციასთან საინტერესოდ, თუმცა, ზედმეტად ინტელექტუალურად ჩანს.

ნახვა: 247

ტეგები: blog, history, post, qwelly, technic, ბლოგი, ემოცია, ტექნიკა, ჩანაწერი, ცივილიზაცია

კომენტარი

თქვენ უნდა გახდეთ Qwelly_ს წევრი რომ შეძლოთ კომენტარის გაკეთება!

Qwelly_ზე რეგისტრაცია

ღონისძიებები

ბლოგ პოსტები

დასკვნები ცუდ განვითარებაზე და მოწყალება შეწყალების გარეშე

გამოაქვეყნა Giorgi_მ.
თარიღი: სექტემბერი 17, 2019.
საათი: 11:04pm 0 კომენტარი

      ისევ აცივდა, ისევ გაწვიმდა და ვინ იცის როდემდე გაგრძელდება. როგორც იტყობინებიან, საქართველოში რამდენიმე დღის განმავლობაში არამდგრადი ამინდია მოსალოდნელი. დღეს კი, ვიდრე წვიმა შეგვაწუხებდა, დღის…

გაგრძელება

ადამი და ყვავილების გვირგვინი

გამოაქვეყნა nunu qadagidze_მ.
თარიღი: სექტემბერი 17, 2019.
საათი: 10:30pm 0 კომენტარი

გაცოცხლებული ქარაგმა (გაგრძელება)

      არა, არ შეუძლია სხვანაირად. არაფერს შეგარჩენს, აუცილებლად წასართმევად გამოგენთება, თუნდაც არაფრად…

გაგრძელება

სწავლის დასაწყისი და განათლების ეროვნულობა, პატრიოტიზმი „ანტირუსული“ ძახილით

გამოაქვეყნა Giorgi_მ.
თარიღი: სექტემბერი 16, 2019.
საათი: 11:30pm 0 კომენტარი

      სექტემბერის მთელი ხიბლი სწორედ დღევანდელ დღეს გადმოიღვარა - სწავლა დაიწყო და ათეთრებული, აბავშვებული, ამხიარულებული და გაოცებული ქალაქი მშვენიერი სანახავი იყო. დღის ამბავიც სწორედ, განათლების და…

გაგრძელება

ველური ბუნების ფოტოისტორია

გამოაქვეყნა Tamila Moshiashvili_მ.
თარიღი: სექტემბერი 15, 2019.
საათი: 11:32pm 2 კომენტარი

      უკვე 5 წელია, რაც ბუნების ისტორიის მუზეუმი, ლონდონში, ყოველწლიურად მართავს „წლის ველური ბუნების ფოტოგრაფიის“ კონკურსს. კონკურსისთვის, მთელი მსოფლიოდან იგზავნება ფოტოები - 100 ქვეყნის, 50 000…

გაგრძელება

Qwelly World

free counters