მკვდარი ზღვიდან ამ დილას წამოვედი. ჟანდარმების სხვა ცვლას გამოვყევი. დამაინტერესა და ერთ მათგანს, ჩემს გვერდით რომ იდგა, ვკითხე, ჟანდარმერიაში, არაბებს გარდა, სხვებიც თუ მსახურობდნენ. აღმოჩნდა, რომ პალესტიელი ებრაელები, ბერძნები, რუსები და ერთი კავკასიელიც კი ჰყოლიათ. ძალიან დამაინტერესა და იგი შემპირდა, რომ იმ „კავკასიელს“ მაჩვენებდა. ჩეჩენი აღმოჩნდა, კავკასიის მთიელთა ყველაზე სახიფათო ტომის შვილი. „ჩეჩენით“ რუსეთში ბავშვებს აშინებენ. მათ კაზაკებიც კი ვერ ეგუებიან. ამ ჩეჩენს კავკასიაში ვიღაც მოუკლავს და გამოქცეულა, სასჯელი მკვლელობის გამო სტამბულში მოუხდია და მერე აქ ჩამოსულა. მითხრა, რომ კავკასია ენატრებოდა. მისი მშობლები იქ, მთებში იყვნენ დაკრძალულნი. აბუ ბენ მირზა ერქვა, თავადი გახლდათ.

      დღეს იერიქონიდან წასვლა მინდოდა. სასტუმროს მეპატრონემ კვლავ კარგი რჩევა მომცა: იერიქონის პოლიციის უფროსი ოფიციალური ვიზიტით იერუსალიმში მიდიოდა და შეიძლებოდა, მეც წავეყვანე.

      მისი ძებნა დავიწყე. სახეზე ვცნობდი, რადგან დღედაღამ სასტუმროს ყავახანაში იჯდა. სუდანელი იყო, შავკანიანი, მაღალ-მაღალი. წინგამოშვერილი ტუჩები და სანახევროდ გარეთ გამოყრილი გრძელი კბილები ჰქონდა. ერთი შეხედვით სასაცილო მოგეჩვენებოდათ, მაგრამ კარგი კაცი იყო.

      იგი პოლიციის ავტოფარეხში ვიპოვე. მანქანის შეკეთებას თვალს ადევნებდა. „როგორ ბრძანდებით, ალი ეფენდი?“ - ზრდილობიანად ვკითხე ინგლისურად. „ძალიან კარგად, თქვენ?“ - მიპასუხა. რა თქმა უნდა, ნება დამრთო, რომ გავყოლოდი. უეცრად ჩვენ ირგვლივ თავმოყრილი არაბებიდან ერთი გამოვარდა, პოლიციის უფროოს ნერვიულად რაღაცას ანიშნებდა და უნდოდა, ჩემთვის ჩაერტყა. ჩემზე ამბობდა, ებრაელია, ებრაელების აგენტიო. რა თქმა უნდა, მათ დამინახეს, რომ დიდხანს ველაპარაკებოდი ებრაელ ოფიცერს, რომელიც გარეთ არ გამოსულა და არც ბრძანებები გაუცია, როგორც არაბი იზამდა. კეთილ ალი ეფენდის დიდი ძალისხმევა დასჭირდა იმის დასამტკიცებლად, რომ მე მღვდელი ვიყავი და ოფიცერთან საერთო არაფერი იყო.

      სუდანელი შავკანიანის დამსახურებაა, იმ გაუგებრობას თავი უვნებლად რომ დავაღწიე.

      ნახევარი საათის შემდეგ გზას გავუდექით.

      იერიქონიდან სამახსოვროდ დამჭკნარი ვარდების თაიგული წამოვიღე. ისიც უნდა მოგახსენოთ, რომ ეს ყვავილი, საერთოდ, ვარდი არ არის. ერთგვარი ჯიშის ფრინტაა. ამ ძველი და წმინდა ქვეყნისადმი წრფელი სიყვარულის გამოხატვისას გადაჭარბებას არ ვერიდებით ხოლმე. ამ ბიბლიურ ყვავილს ერთი თვისება აქვს, რასაც სიმბოლურ მნიშვნელობას ვანიჭებ: თუნდაც სულ გამხმარს წყალში თუ ჩადებ, გაცოცხლდება და კვლავ გაიფურჩქნება... [1]

      გვერდით ერთი არაბი მეჯდა. ცოტა ხნის წინ გარდაცვლილ მარშალ პილსუდსკიზე[2] საუბარი ძალიან უნდოდა... „აი, ასეთი კაცი გვჭირდება ახლა, მაგრამ, სამწუხაროდ, არ გვყავს!“ - თქვა მან. მე მივუგე, რომ ასეთი კაცი საუკუნეში ერთხელ ან სულაც რამდენიმე საუკუნეში ერთხელ იბადება და ქვეყანას მრავალი თაობის ლოცვით ახდენილი ოცნების გვარად მოევლინება.

      წარმომადგენლობის დერეფანში პროფესორს შევხვდი. იმჟამად უფლის საფლავის ბაზილიკაში საათობით ლოცულობდა და მთელი ღამე იქ რჩებოდა. მისი საუბრის საყვარელი თემა იყო ქადაგებები, რომლებსაც სალოცველოში ისმენდა. წუხდა, რადგან აქ ყოფნის ვადა ორ კვირაში ეწურებოდა. როგორც შემეძლო, ისე გავამხნევე.

      ნასადილევს ორ მონასერს ვეწვიე: ერთს - სირიულს და ერთსაც - კოპტურს. საინტერესო აღარაფერი იყო დარჩენილი. მათი კოლექციები აღნუსხული, ხოლო კატალოგები დაბეჭდილი და გამოცემული გახლდათ. თუმცათა, ერთმა სირიელმა მაღალჩინოსანმა მითხრა, რომ სხვებისთვის უცნობი აპოკრიფული ხელნაწერები ჰქონდა და მათი გაყიდვა უნდოდა. მე ამ ხელნაწერების ყიდვა განვიზრახე.