აქ თქვენ წაიკითხავთ თუ როგორ ხდება დაფის დამზადება, მისი დამუსავება, ტრადიციის მიხედვით რა მასალას იყენებდნენ წინაპრები და ბევრ სხვა ინფორმაციას.

ლუკა მახარებელი ხატავს ღმრთისმშობლის ხატს. ეს კონტურული ნახატი შესრულებულია XVI საუკუნის ბიზანტიური ხატის მიხედვით. ლუკა მახარებელი ითვლება პირველ ხატმწერად.

შესავალი

       ხატწერამ, მისმა ტრაგიზმით სავსე ისტორიამ, დანიშნულებამ და მიზანმა, ოცსა-უკუნოვან ისტორიულ პროცესებთან მიმართებაში, დღეს საკრალური ხელოვნების მნიშვნელობა შეიძინა. ხატის ისტორია და მისი განვითარების გზები ამ წიგნის საგანი არაა, თუმცა მოკლედ ამ საკითხსაც შევეხებით, ვინაიდან ამ ისტორიამ გარკვეული გავლენა იქონია თვით ხატწერის კანონების ჩამოყალიბებაზე.

      ქრისტიანული რელიგიისა ფორმირება რომის იმპერიაში მიმდინარეობდა ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუეებში და ვიდრე სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდებოდა, სასტიკ დევნას განიცდიდა. რომში დღესაც შეიძლება იმ კატაკომბების ნახვა, სადაც ქრისტეს მოძღვრების მიმდევრები იძულებული იყვნენ, ამ სიტყვის პირდაპირი მნიშვნელობით, მალულად შეესრულებინათ ღვთისმსახურება.

      ხატის წინამორბედი პირობითი სიმბოლური გამოსახულებანი, რომლებიც საი-დუმლოდ სრულდებოდა, ამ კატაკომბებში წარმოიშვა. რამდენადაც ქრისტიანული მოძღვრების ამა თუ იმ მოვლენის სხვადასხვა მხატვრული ხერხით გამოსახვა სასტიკად იკრძალებოდა და ისჯებოდა. ამიტომ მორწმუნენი ცდილობდნენ სა-ღებავების საშუალებით პირობითი ნიშნებით შეენიღბათ და სიმბოლოებით წარმოეჩინათ ქრისტიანული სახეები. ასეთი სიმბოლური გამოსახულებანი კეთ-დებოდა, როგორც რომის კატაკომბებში, ასევე ალექსანდრიისა და ეფესოს აკალდამებში, ან ტიოქიის გამოქვაბულებში, ჭურჭელზე, სანათურებზე, ბეჭდებზე, სამაჯურებზე და ა.შ. კეთილი მწყემსის სახით მაცხოვარის ერთერთი პირველი გამოსახულება სწორედ რომის კატაკომბებშია ნაპოვნი. მორწმუნე ქრისტიანები, აქვე, ამ კატაკომბებსა და გამოქვაბულებში ემალებოდნენ რა სახელმწიფო მოხელეებს, ლოცულობდნენ და ასრულებდნენ ღვთისმსახურებას. ერთერთ სასუფეველში, ერმიის მიწისქვეშა სასაფლაოზე, ნაპოვნია ნახატი სურათების კომპლექტი, რომელიც, როგორც ჩანს, მართლმადიდებლური ქრისტიანული ხატე-ბის წინამორბედი უნდა იყოს. მათ შორისაა ,,ქადაგად დავარდნილი მორჩილის მკურნალი კეთილი მწყემსი’‘, ,,ვეშაპის მიერ იონას გამორიყვა ზღვის ნაპირას ‘‘ და სხ. მარცელინისა და პეტრას კატაკომბებში გამოსახულია ,,მოგვთა მიერ ჩვილი მაცხოვრით ხელში ღვთისმშობლის თაყვანისცემა’‘. კატაკომბებში ქრის-ტეს გამოსახულებაც და სახელიც გონებამახვილურად იყო გადმოცემული თევზის პირობითი ნიშნით, რამეთუ ბერძნულ ენაზე ,,იესო ქრისტე ძე ღვთისა მაცხოვარი’‘-ის ანაგრამაა ,,თევზი’‘. საგულისხმოა, რომ თევზის გამოსახულებით სიმბოლიზირებული იყო წყალში ნათლისღებისა და ზიარების საიდუმლოებაც. ასეთი გამოსახულებაა რომში ლუცინის მიწისქვეშა სასუფეველში, რომელიც I-II საუკუნეებშია შესრულებული. ამ ფარულ ქრისტიანულ სამლოცველოებში ხშირია აგრეთვე მაცხოვრის ძველი აღთქმისეული გამოსახულება კრავის სახით.

      ხატწერა იმ სახით რომელსაც დღეს ვიცნობთ, რომის იმპერიაში წარმოიშვა. შემდგომ მის აღმოსავლეთ ნაწილში, ბიზანტიაში განვითარდა და ვიდრე მსოფლიო მართლმადიდებლური ეკლესიის ერთერთ მთავარ რიტუალურ ატრიბუტად იქცე-ოდა, რთული და ტრაგიზმით სავსე გზა გაიარა.

 ◄ წიგნი ►